Mamy przyjemność poinformować o kolejnym prawomocnym sukcesie w walce z nieuczciwymi postanowieniami w umowach kredytów powiązanych do walut obcych. Dnia 27 sierpnia 2026 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie (VIII Wydział Cywilny) ogłosił wyrok w sprawie o sygn. akt VIII ACa 513/26, oddalając w całości apelację Banku Polska Kasa Opieki S.A. od korzystnego dla naszego Klienta wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie.
Oznacza to, że umowa kredytu hipotecznego z 2005 roku jest ostatecznie i prawomocnie nieważna, a bank został zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych środków wraz z odsetkami za opóźnienie.
Historia sprawy i przebieg postępowania
Sprawa dotyczyła umowy kredytu denominowanego w CHF zawartej w lipcu 2005 roku z Bankiem BPH S.A. (którego następcą prawnym jest obecnie Bank Pekao S.A.). Klient poszukiwał finansowania na zakup mieszkania na własne potrzeby mieszkaniowe. Podczas wnioskowania o kredyt przedstawiono mu ofertę w walucie obcej jako produkt stabilny, bezpieczny i znacznie korzystniejszy pod kątem zdolności kredytowej niż standardowy kredyt złotowy.
Pozew w niniejszej sprawie został wniesiony w lutym 2021 r., a po modyfikacji powództwa domagaliśmy się w pierwszej kolejności ustalenia nieważności umowy oraz zasądzenia zwrotu spełnionych świadczeń.
Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2023 r. (sygn. akt IV C 900/21 – pisaliśmy o tym w: https://adwjachimczyk.pl/index.php/2023/06/12/niewaznosc-umowy-zawartej-z-bph-sa/) Sąd Okręgowy w Warszawie:
- Ustalił, że sporna umowa kredytu jest w całości nieważna.
- Zasądził od Banku Pekao S.A. na rzecz Kredytobiorcy kwoty 118 989,79 PLN oraz 46 353,59 CHF z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
- Obciążył pozwany bank kosztami procesu w całości.
Bank nie pogodził się z tym rozstrzygnięciem i zaskarżył wyrok do Sądu Apelacyjnego w Warszawie, zarzucając Sądowi I instancji m.in. błędną ocenę dowodów, naruszenie przepisów o interesie prawnym (art. 189 k.p.c.) oraz błędną kwalifikację klauzul przeliczeniowych jako niedozwolonych.
Kluczowe motywy wyroku Sądu Apelacyjnego
Sąd Apelacyjny w Warszawie po przeprowadzeniu szczegółowej analizy prawnej w pełni zaaprobował końcowe rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego, wskazując na szereg istotnych kwestii dotyczących ochrony konsumenta na rynku usług finansowych:
1. Arbitralność przeliczeń i abuzywność klauzul tabelarycznych
Sąd odwoławczy potwierdził, że mechanizm przeliczeniowy zawarty w umowie i załącznikach przyznawał bankowi wyłączną i dowolną swobodę w kształtowaniu kursów waluty w swoich wewnętrznych tabelach. Konsument został pozbawiony jakichkolwiek obiektywnych i weryfikowalnych kryteriów, na podstawie których mógłby samodzielnie ustalić wysokość swojego zobowiązania. Taka konstrukcja w sposób rażący narusza interesy konsumenta oraz stoi w sprzeczności z dobrymi obyczajami.
2. Niewłaściwe wykonanie obowiązku informacyjnego
Za należyte poinformowanie o ryzyku kursowym nie można uznać formalnych, szablonowych oświadczeń podpisanych w dacie zawierania umowy. Sąd podkreślił, że pozwany bank nie wykazał, aby przedstawił Kredytobiorcy rzetelne symulacje ukazujące wpływ drastycznego wzrostu kursu CHF na wysokość salda zadłużenia i raty w perspektywie wieloletniej. Zamiarem racjonalnego konsumenta nie mogło być przyjęcie nieograniczonego ryzyka walutowego.
3. Brak możliwości utrzymania umowy w mocy i zasada dwóch kondykcji
Sąd Apelacyjny wskazał, że po wyeliminowaniu klauzul indeksacyjnych z umowy wypada kluczowy element określający główne świadczenie stron. Umowa nie może dalej obowiązywać w kadłubowej formie, a powstałej luki nie wolno uzupełniać przepisami ogólnymi (np. art. 358 § 2 k.c. czy kursem średnim NBP) ani zwyczajem. W konsekwencji umowa upada w całości ze skutkiem ex tunc (od momentu jej zawarcia).
Rozliczenie stron następuje według teorii dwóch kondykcji (art. 410 § 1 w zw. z art. 405 k.c.) – Kredytobiorcy przysługuje własne roszczenie o zwrot wszystkich świadczeń spełnionych na rzecz banku bez potrzeby potrącania ich z kwotą wypłaconego kapitału w ramach jednego powództwa.
4. Interes prawny w ustaleniu nieważności (art. 189 k.p.c.)
Sąd odwoławczy odrzucił zarzut banku dotyczący braku interesu prawnego po stronie Kredytobiorcy. Sam wyrok zasądzający zwrot środków nie usunąłby stanu niepewności co do przyszłych rat oraz nie stanowiłby bezpośredniej podstawy do wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej nieruchomości. Tylko wyrok ustalający nieważność umowy definitywnie kończy spór prawny między stronami.
Podsumowanie i znaczenie rozstrzygnięcia
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie jest ostateczny i prawomocny. Kończy on wieloletni spór Kredytobiorcy z bankiem, definitywnie uwalniając go od ciąążącego zobowiązania hipotecznego. Pozwany Bank Pekao S.A. został ponadto zobowiązany do zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję w kwocie 4 050 zł wraz z odsetkami za opóźnienie.
Powyższe orzeczenie wpisuje się w jednolitą i ugruntowaną linię orzeczniczą sądów polskich oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, chroniącą konsumentów przed nieuczciwymi praktykami instytucji finansowych.