Dnia 25 marca 2026 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie (VIII Wydział Cywilny) wydał wyrok w sprawie o sygnaturze VIII ACa 878/26, oddalając w całości apelację pozwanego Deutsche Bank Polska S.A. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 29 marca 2023 r. (sygn. XXV C 408/20).
Wyrok ten w sposób definitywny potwierdza całkowitą nieważność umowy kredytu denominowanego do CHF zawartej w 2008 roku i zasądza na rzecz powódki zwrot kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję. Uzasadnienie Sądu Apelacyjnego stanowi niezwykle kompleksowe i skrupulatne podsumowanie aktualnego stanu prawnego w sprawach tzw. kredytów frankowych.
Poniżej przedstawiamy kluczowe motywy oraz wnioski płynące z tego rozstrzygnięcia.
Kluczowe motywy Sądu Apelacyjnego
Sąd Apelacyjny w pełni zaaprobował ustalenia Sądu Okręgowego i odrzucił szeroką argumentację pozwanego banku, traktując ją w większości jako nieudaną polemikę z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).
1. Kredyt walutowy a kredyt denominowany – gdzie leży różnica?
Bank w apelacji konsekwentnie twierdził, że sporna umowa była „kredytem walutowym”, a nie denominowanym. Sąd Apelacyjny zdecydowanie odrzucił tę kwalifikację:
- Decyduje moment zawierania umowy, a nie jej wykonywanie: O kredycie walutowym można mówić wyłącznie wtedy, gdy od momentu wniosku kredytowego strony odwołują się do kwot w walucie obcej i w tej walucie kredytobiorca zamierza sfinansować swój cel.
- W analizowanej sprawie powódka wnosiła we wniosku o kwotę w złotych polskich. Wpisanie przez bank do umowy kwoty w CHF miało charakter jednostronnej czynności banku na potrzeby zastosowania przelicznika.
2. Trzy filary abuzywności klauzul przeliczeniowych
Sąd Apelacyjny podzielił ugruntowany w orzecznictwie pogląd (w tym wskazany w uchwale SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22), że klauzula ryzyka walutowego i klauzula kursowa są ze sobą nierozerwalnie połączone. Nieważność wynika z trzech głównych wadliwości:
- Brak rzetelnej informacji o ryzyku walutowym: Sam fakt podpisania oświadczenia o świadomości ryzyka kursowego nie spełnia wymogów informacyjnych. Bank miał obowiązek w sposób obiektywny uświadomić konsumentowi, że wahania kursów w perspektywie kilkudziesięciu lat są nieograniczone i mogą doprowadzić do drastycznego wzrostu salda zadłużenia (wyrażonego w PLN), zagrażając płynności finansowej kredytobiorcy.
- Naruszenie równorzędności stron (arbitralność tabel): Odwołanie do wewnętrznych tabel kursowych banku bez obiektywnych i weryfikowalnych kryteriów dawało bankowi wyłączne prawo do jednostronnego kształtowania wysokości zobowiązania konsumenta.
- Ukryty koszt w postaci spreadu: Różnica między kursem kupna a sprzedaży stanowiła dodatkowy, ukryty przychód banku, o którym konsument nie był jasne i wyraźnie poinformowany.
3. Wymogi informacyjne a Rekomendacja S
Sąd Apelacyjny podkreślił, że samo spełnienie przez bank wymogów zawartych w tzw. Rekomendacji S z 2006 r. nie oznacza należytego wykonania obowiązku informacyjnego. Pokazywanie symulacji opartych o wahania kursu z ostatnich 12 miesięcy przy kredycie zaciąganym na kilkadziesiąt lat mogło wręcz wprowadzać konsumenta w błąd i zaburzać jego realną ocenę ryzyka.
4. Wykształcenie konsumenta bez znaczenia
Pozwany wywodził, że wykształcenie lub wiedza powódki powinny wpływać na ocenę jednoznaczności postanowień. Sąd Apelacyjny przypomniał – powołując się na orzecznictwo TSUE (np. sprawa C-139/22) – że standard „przeciętnego, dostatecznie uważnego i rozsądnego konsumenta” jest obiektywny. Ochrona prawna wynika z celu, w jakim zawierana jest umowa (potrzeby prywatne), a nie z posiadanego wykształcenia czy zawodu.
5. Brak możliwości sprostowania lub zastąpienia umowy
Sąd potwierdził, że po wyeliminowaniu klauzul przeliczeniowych umowa nie może dalej obowiązywać – nie można jej przekształcić w kredyt złotowy ze stawką LIBOR/SARON, ani zastąpić przelicznika kursowego kursem średnim NBP (np. na podstawie art. 358 § 2 k.c.). Polskie prawo nie zawiera przepisów dyspozytywnych, które pozwalałyby sądom z urzędu „uzupełniać” niedozwolone klauzule wbrew woli konsumenta.
6. Pełny interes prawny w żądaniu ustalenia (art. 189 k.p.c.)
Wyrok o ustalenie nieważności umowy jest jedynym środkiem, który w sposób definitywny i całościowy usuwa stan niepewności prawnej między stronami. Znosi on obowiązek płacenia kolejnych rat w przyszłości oraz daje bezpośrednią podstawę do wykreślenia hipoteki banku z księgi wieczystej nieruchomości.
Podsumowanie
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie VIII ACa 878/26 wpisuje się w jednolitą i ugruntowaną linię orzeczniczą chroniącą konsumentów.
Najważniejsze wnioski z orzeczenia:
- Umowy kredytów denominowanych (w tym oferowane przez Deutsche Bank) zawierające odesłania do tabel kursowych są w całości nieważne.
- Brak negocjacji i jednostronne przeliczenie kwoty wnioskowanej w PLN na CHF przez bank dyskwalifikuje próbę obrony umowy jako “kredytu walutowego”.
- Prawomocny wyrok ustalający nieważność otwiera kredytobiorcy drogę do wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej oraz definitywnego rozliczenia się z bankiem z faktycznie wypłaconego kapitału.