Do kolejnych wyrok\u00f3w Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej w sprawach polskich kredytobiorc\u00f3w zd\u0105\u017cyli\u015bmy ju\u017c przywykn\u0105\u0107. Osoby, kt\u00f3re na co dzie\u0144 zajmuj\u0105 si\u0119 sprawami kredyt\u00f3w powi\u0105zanych z walut\u0105 CHF wiedz\u0105, \u017ce ka\u017cda z tych spraw jest inna. Podobie\u0144stwa dotycz\u0105 og\u00f3lnych za\u0142o\u017ce\u0144, jednak\u017ce tam, gdzie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 podobie\u0144stwa zaczyna si\u0119 sp\u00f3r, co do niuans\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
TSUE wielokrotnie stawa\u0142 po stronie kredytobiorc\u00f3w. Nie zniech\u0119ca to bank\u00f3w do poszukiwania ratunku w kolejnych pytaniach kierowanych do Trybuna\u0142u. Nie inaczej by\u0142o w przypadku sprawy prowadzonej przez S\u0105d Rejonowy dla Warszawy Woli, kt\u00f3ry zada\u0142 TSUE nast\u0119puj\u0105ce pytania:<\/p>\n\n\n\n
<\/p>Czy w\u00a0\u015bwietle art.\u00a03 ust.\u00a01, art.\u00a04 ust.\u00a01 i\u00a0art.\u00a05 dyrektywy [93\/93] oraz jej motyw\u00f3w, przewiduj\u0105cych obowi\u0105zek sporz\u0105dzania umowy prostym i\u00a0zrozumia\u0142ym j\u0119zykiem oraz konieczno\u015b\u0107 interpretowania w\u0105tpliwo\u015bci na korzy\u015b\u0107 konsumenta, zapis umowy okre\u015blaj\u0105cy kurs kupna i\u00a0sprzeda\u017cy waluty obcej w\u00a0umowie kredytu indeksowanego kursem waluty obcej musi by\u0107 sformu\u0142owany w\u00a0spos\u00f3b jednoznaczny, tj. tak, aby kredytobiorca\/konsument m\u00f3g\u0142 samodzielne okre\u015bli\u0107 ten kurs w\u00a0danym dniu, czy te\u017c w\u00a0\u015bwietle rodzaju umowy, o\u00a0kt\u00f3rym mowa w\u00a0art.\u00a04 ust.\u00a01 ww. dyrektywy, d\u0142ugoterminowego (kilkudziesi\u0119cioletniego) charakteru umowy oraz faktu, i\u017c wysoko\u015b\u0107 waluty obcej podlega ci\u0105g\u0142ym (w\u00a0ka\u017cdej chwili) zmianom, mo\u017cliwe jest sformu\u0142owanie postanowienia umownego w\u00a0spos\u00f3b og\u00f3lniejszy, a\u00a0mianowicie odnosz\u0105cy si\u0119 do rynkowej wysoko\u015bci waluty obcej, uniemo\u017cliwiaj\u0105cy wprowadzenie znacz\u0105cej nier\u00f3wnowagi stron w\u00a0zakresie praw i\u00a0obowi\u0105zk\u00f3w stron ze szkod\u0105 dla konsumenta w\u00a0rozumieniu art.\u00a03 ust.\u00a01 ww. dyrektywy?<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n
<\/p>W razie pozytywnej odpowiedzi na [pytanie] pierwsze: czy w\u00a0\u015bwietle art.\u00a05 dyrektywy [93\/13] oraz jej motyw\u00f3w mo\u017cliwa jest interpretacja zapisu umownego dotycz\u0105cego okre\u015blania przez kredytodawc\u0119 (bank) kursu kupna i\u00a0sprzeda\u017cy waluty obcej w\u00a0ten spos\u00f3b, aby rozstrzygn\u0105\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci umowne na korzy\u015b\u0107 konsumenta i\u00a0przyj\u0105\u0107, \u017ce umowa okre\u015bla kursy kupna i\u00a0sprzeda\u017cy waluty obcej nie w\u00a0spos\u00f3b dowolny, lecz wolnorynkowy, zw\u0142aszcza w\u00a0sytuacji, gdy obie strony tak samo rozumia\u0142y zapisy umowne okre\u015blaj\u0105ce kurs kupna i\u00a0sprzeda\u017cy waluty obcej b\u0105d\u017a kredytobiorca\/konsument nie by\u0142 zainteresowany kwestionowanym postanowieniem umownym w\u00a0czasie zawarcia umowy i\u00a0jej wykonywania, w\u00a0tym nie zaznajomi\u0142 si\u0119 z\u00a0tre\u015bci\u0105 umowy w\u00a0chwili jej zawarcia i\u00a0przez ca\u0142y czas jej trwania?<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n
Powy\u017csze sprowadza si\u0119 do dw\u00f3ch kwestii. Po pierwsze, czy warunek umowny dot. ustalenia kursu waluty musi by\u0107 tak okre\u015blony, aby konsument (kredytobiorca) m\u00f3g\u0142 w ka\u017cdej chwili trwania umowy samodzielnie go ustali\u0107 oraz po drugie, czy s\u0105d stwierdzaj\u0105c, \u017ce umowa zawiera klauzule niedozwolone mo\u017ce wprowadzi\u0107 do umowy kursy rynkowego, kt\u00f3ry by odpowiada\u0142 woli stron z dnia zawarcia umowy.<\/p>\n\n\n\n
W ocenie TSUE to na banku ci\u0105\u017cy obowi\u0105zek poinformowania kredytobiorcy w taki spos\u00f3b, aby podj\u0119li \u015bwiadom\u0105 i\u00a0rozwa\u017cn\u0105 decyzj\u0119. Warunek umowny ma by\u0107 zrozumiany przez konsumenta zar\u00f3wno w\u00a0aspekcie formalnym i\u00a0gramatycznym, ale tak\u017ce w\u00a0odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby w\u0142a\u015bciwie poinformowany oraz dostatecznie uwa\u017cny i\u00a0racjonalny przeci\u0119tny konsument m\u00f3g\u0142 nie tylko dowiedzie\u0107 si\u0119 o\u00a0mo\u017cliwo\u015bci wzrostu lub spadku warto\u015bci waluty obcej, do kt\u00f3rej kredyt by\u0142 indeksowany, lecz tak\u017ce oszacowa\u0107 \u2013 potencjalnie istotne \u2013 konsekwencje ekonomiczne takiego warunku dla swoich zobowi\u0105za\u0144 finansowych.<\/p>\n\n\n\n
Odpowiadaj\u0105c na pierwsze pytanie Trybuna\u0142 odpowiedzia\u0142 pozytywnie, wskazuj\u0105c, \u017ce warunek umowy ustalaj\u0105cy cen\u0119 zakupu i\u00a0sprzeda\u017cy waluty obcej, do kt\u00f3rej kredyt jest indeksowany, powinien, na podstawie jasnych i\u00a0zrozumia\u0142ych kryteri\u00f3w, umo\u017cliwi\u0107 w\u0142a\u015bciwie poinformowanemu oraz dostatecznie uwa\u017cnemu i\u00a0racjonalnemu konsumentowi zrozumienie sposobu ustalania kursu wymiany waluty obcej stosowanego w\u00a0celu obliczenia kwoty rat kredytu, w\u00a0taki spos\u00f3b, aby konsument mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 w\u00a0ka\u017cdej chwili samodzielnie ustali\u0107 kurs wymiany stosowany przez przedsi\u0119biorc\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Bank nie mo\u017ce si\u0119 zatem zas\u0142ania\u0107 niemo\u017cno\u015bci\u0105 wskazania metodologii ustalania kurs\u00f3w waluty w tak d\u0142ugim czasie na jaki zawarty jest kredyt. Mo\u017cliwe jest takie ukszta\u0142towanie umowy, aby kredytobiorca samodzielnie m\u00f3g\u0142 ustali\u0107 w jaki spos\u00f3b ten kurs waluty zosta\u0142 ustalony. Je\u015bli bank nie jest w stanie podo\u0142a\u0107 takiemu wymogowi, powinien wskaza\u0107 kurs, na kt\u00f3ry nie ma wp\u0142ywu i nie mo\u017ce arbitralnie go zmieni\u0107.<\/p>\n\n\n\n
W sprawie rozpatrywanej przez TSUE istotny by\u0142 fakt, i\u017c kredytobiorcy wskazali w toku post\u0119powania na swoje prze\u015bwiadczenie w czasie zawarcia umowy dotycz\u0105ce ustalenia kursu waluty. Kredytobiorcy byli przekonani, \u017ce bank rozlicza kredyt z zastosowaniem kursu \u015bredniego NBP. <\/p>\n\n\n\n
Powsta\u0142o zatem pytanie, czy S\u0105d mo\u017ce w ramach wyk\u0142adni z\u0142o\u017conych przez Strony o\u015bwiadcze\u0144 woli wprowadzi\u0107 do umowy kurs rynkowy. Trybuna\u0142 jednoznacznie uzna\u0142, \u017ce S\u0105d nie mo\u017ce uzupe\u0142ni\u0107 umowy poprzez zmian\u0119 tre\u015bci tego warunku umowy.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>Nawet gdyby przyj\u0105\u0107, \u017ce wyk\u0142adnia zaproponowana przez s\u0105d odsy\u0142aj\u0105cy odpowiada wsp\u00f3lnemu sposobowi rozumienia rozpatrywanego w\u00a0post\u0119powaniu g\u0142\u00f3wnym warunku dotycz\u0105cego indeksacji przez strony umowy przy jej zawarciu, (…), to jednak warunek uznany przez s\u0105d krajowy za nieuczciwy nie powinien, na podstawie art.\u00a06 ust.\u00a01 dyrektywy 93\/13, by\u0107 stosowany, a jego tre\u015b\u0107 zmieniana.<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n
Trybuna\u0142 pozwala na uzupe\u0142nienie umowy jedynie wyj\u0105tkowo w przypadku, gdyby wyeliminowanie klauzuli niedozwolonej prowadz\u0105ce do uniewa\u017cnienia umowy, poci\u0105ga\u0142oby dla kredytobiorcy szczeg\u00f3lnie niekorzystne konsekwencje i strony wyrazi\u0142yby zgod\u0119 na uzupe\u0142nienie umowy.<\/p>\n\n\n\n
Oczywi\u015bcie tak, jak w przypadku poprzednich orzecze\u0144 Trybuna\u0142u, tak najprawdopodobniej i w tym przypadku Banki oraz reprezentuj\u0105ce ich osoby b\u0119d\u0105 dokonywa\u0142y tw\u00f3rczej i \u017cyczeniowej interpretacji. Banki przekonywa\u0107 b\u0119d\u0105, \u017ce i ten wyrok jest korzystny dla nich. Osoby zaniepokojone takimi informacjami odsy\u0142am do statystyk wygranych przez Kredytobiorc\u00f3w spraw, statystyk druzgoc\u0105cych dla bank\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n